قوانین و مقررات ارز دیجیتال
قوانین ارز دیجیتال در ایران؛ آیا خرید و فروش بیت کوین جرم است؟
- Feb 2, 2026
- 6 دقیقه :زمان خواندن
فهرست محتوا
اگر شما هم جزو هزاران تریدر ایرانی هستید که هر روز صبح با استرس چک کردن نمودار بیتکوین (BTC) و تتر (USDT) بیدار میشوید، احتمالاً این سوال حداقل یکبار مو به تنتان سیخ کرده است: «آیا کاری که دارم انجام میدهم جرم است؟»
بیایید رو راست باشیم؛ فضای کریپتو در ایران همیشه مثل راه رفتن روی لبه تیغ بوده است. یک روز خبر میرسد که درگاههای پرداخت بسته شده، روز دیگر شایعه میشود که صرافیهای خارجی مثل بینگ ایکس (BingX) ایرانیها را بیرون کردهاند. اما واقعیت چیست؟ آیا خرید و فروش ارز دیجیتال در ایران واقعاً غیرقانونی است یا ما در یک منطقه خاکستری (Gray Area) فعالیت میکنیم؟
در این مقاله، به دور از اصطلاحات خشک حقوقی و با زبان خودمان (کف بازار)، تمام زیر و بمهای قانونی، از ماجرای محدودیتهای بانکی ۲۵ و ۲۰۰ میلیونی تا داستان ترسناک حسابهای اجارهای را بررسی میکنیم.
اصل ماجرا: آیا خرید بیت کوین جرم است؟
پاسخ کوتاه این است: خیر، جرم نیست، اما قانونی هم نیست! شاید گیجکننده به نظر برسد، اما در نظام حقوقی ایران، اصلی داریم به نام «اصل اباحه»؛ یعنی هر چیزی جرم نیست مگر اینکه قانون صراحتاً آن را ممنوع کرده باشد. تا این لحظه، هیچ ماده قانونی در مجلس تصویب نشده که بگوید «خرید و فروش رمزارز زندانی دارد».
بنابراین، اگر شما در خانه نشستهاید و پوزیشن لانگ (Long) روی اتریوم باز میکنید یا مقداری بیتکوین را در کیف پول سختافزاری خود هودل (HODL) کردهاید، پلیس فتا کاری به کار شما ندارد. اما صبر کنید، داستان به همین سادگی هم نیست.
خط قرمز کجاست؟
دولت و بانک مرکزی سه خط قرمز پررنگ دارند که عبور از آنها میتواند شما را به دردسر بیندازد:
۱. استفاده از کریپتو به عنوان ابزار پرداخت: شما نمیتوانید در سوپرمارکت با تتر خرید کنید یا قرارداد خانه را با بیتکوین ببندید. پول رایج کشور فقط «ریال» است و هرگونه خدشه به نظام پولی ممنوع است.
۲. استخراج بدون مجوز: ماینینگ (Mining) زیرزمینی و استفاده از برق خانگی برای دستگاههای ماینر، حکم قاچاق کالا و سوءاستفاده از منابع دولتی را دارد. جریمههای سنگین و ضبط دستگاهها در انتظار ماینرهای بدون مجوز وزارت صمت است.
۳. پروژههای پانزی و کلاهبرداری: تبلیغ پروژههایی که وعده سود تضمینی نجومی میدهند (مثل توکنهای بیارزش یا طرحهای هرمی)، جرم کلاهبرداری محسوب میشود.
چالش واریز و برداشت ریالی: محدودیت ۲۵ یا ۲۰۰ میلیون؟
اینجا همانجایی است که داد تریدرهای حرفهای درمیآید. تا اواخر سال ۱۴۰۳، بانک مرکزی سقف واریز روزانه به صرافیهای ارز دیجیتال را برای هر کد ملی روی ۲۵ میلیون تومان قفل کرده بود. این یعنی اگر میخواستید در کف قیمت (Buying the Dip) وارد شوید، دستتان بسته بود.
اما خبر خوب (و داغ): اخیراً بخشنامههای جدیدی منتشر شده که اجازه میدهد صرافیهایی که الزامات شاپرک و بانک مرکزی را پذیرفتهاند، سقف واریز روزانه را تا ۲۰۰ میلیون تومان افزایش دهند. البته این قابلیت هنوز برای همه صرافیها فعال نشده و معمولاً نیاز به احراز هویت سطح بالا دارد. اگر هنوز با سقف ۲۵ میلیون درگیر هستید، راهکار قانونی استفاده از سرویس «واریز شناسهدار» است که بسیاری از صرافیهای معتبر داخلی (مثل نوبیتکس، والکس و بیتپین) ارائه میدهند.
صرافیهای خارجی: بازی موش و گربه با تحریمها
بزرگترین ترس ما ایرانیها؟ بیدار شویم و ببینیم اکانتمان در صرافی خارجی مسدود (Freeze) شده است. بعد از خداحافظی اجباری با بایننس (Binance) و کوکوین (KuCoin)، اکثر ایرانیها به سمت بینگ ایکس (BingX) کوچ کردند. اما اخیراً زمزمههای نگرانکنندهای درباره محدودیتهای جدید بینگ ایکس و حتی کوینکس (CoinEx) هم شنیده میشود.
قانون طلایی ترید در صرافی خارجی
فرقی نمیکند از کدام صرافی (البانک، مکسی یا بینگ ایکس) استفاده میکنید؛ اگر با آیپی ایران (IP Iran) وارد شوید، خطر لیکویید شدن یا مسدود شدن حسابتان جدی است. استفاده از VPS (سرور مجازی) یا آیپی ثابت برای تریدرهای ایرانی یک «باید» است، نه یک انتخاب. یادتان باشد، صرافیهای خارجی عاشق کارمزد ما هستند، اما به محض فشار رگولاتورهای بینالمللی، اولین قربانی ما هستیم.
| ویژگی | صرافی داخلی (ایرانی) | صرافی خارجی (بینالمللی) |
|---|---|---|
| وضعیت قانونی | مجاز (با احراز هویت) | پرریسک (احتمال مسدودی به دلیل تحریم) |
| واریز و برداشت | ریالی (کارت بانکی) | فقط ارز دیجیتال (تتر) |
| خطر بلوکه شدن | بسیار کم (مگر دستور قضایی) | بالا (به دلیل تحریم و KYC) |
| ابزار معاملات | محدود (اسپات و تعهدی) | پیشرفته (فیوچرز با لوریج بالا) |
کابوس حسابهای اجارهای: دامی که نباید در آن بیفتید
اگر فقط یک نکته از این مقاله را بخواهید آویزه گوشتان کنید، این است: هرگز، تحت هیچ شرایطی، حساب بانکی یا اکانت صرافی خود را به کسی اجاره ندهید.
پلیس فتا (FATA) بارها هشدار داده است که بسیاری از آگهیهای «کار در منزل با درآمد دلاری» یا «استخدام تریدر»، در واقع دامی برای اجاره حساب (Money Mule) هستند. کلاهبرداران پولهای دزدی (فیشینگ) را به حساب شما میریزند، آن را به تتر تبدیل میکنند و ناپدید میشوند. آخر داستان؟ شما میمانید و شکایت دهها مالباخته و مهر «معاونت در جرم» در پروندهتان.
نکته امنیتی: حتی برای پسرخاله یا دوست صمیمیتان هم در صرافی اکانت باز نکنید. مسئولیت تمام تراکنشها (اعم از پولشویی یا کلاهبرداری) ۱۰۰٪ با صاحب کد ملی است.
آیا نگهداری تتر قاچاق ارز است؟
یک شایعه ترسناک دیگر! قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز میگوید نگهداری بیش از ۱۰,۰۰۰ یورو ارز فیزیکی بدون سند ممنوع است. اما آیا این شامل تتر هم میشود؟
در حال حاضر، قانون صراحتاً درباره ارزهای دیجیتال سکوت کرده است. اما تفسیرهای حقوقی وجود دارد که اگر حجم بسیار بالایی از تتر داشته باشید و منشاء آن نامشخص باشد، ممکن است تحت عنوان «ظن قاچاق» یا «فرار مالیاتی» بررسی شود. بهترین راهکار؟ شفافیت. تراکنشهای خود را در صرافیهای معتبر داخلی انجام دهید تا رد پای ریالی مشخصی داشته باشید.
جمعبندی: بالاخره ترید کنیم یا نه؟
دوستان، بازار کریپتو در ایران بازاری پر از فرصت (همان پامپهای شیرین) و پر از ریسک (لیکویید شدن و مسدودی حساب) است. خرید و فروش ارز دیجیتال جرم نیست، اما بیاحتیاطی در این بازار تاوان سنگینی دارد.
برای فعالیت امن:
۱. از صرافیهای معتبر داخلی برای تبدیل ریال به تتر استفاده کنید.
۲. اگر در فیوچرز صرافیهای خارجی کار میکنید، حتماً از آیپی ثابت (VPS) استفاده کنید.
۳. هرگز وارد بازی اجاره حساب نشوید.
۴. حواستان به قوانین جدید بانک مرکزی و سقفهای واریز باشد تا غافلگیر نشوید.
این بازار رحم ندارد، پس با دانش و آگاهی وارد شوید تا به جای فومو (FOMO) شدن، همیشه در سود باشید. پرسود باشید!